Ο Άνθρωπος Μέσα στο Ατσάλι: Ανατομία μιας Πλήρους Πανοπλίας του 15ου Αιώνα
Εισαγωγή
Όταν βλέπουμε μια πανοπλία σε μουσείο, την βλέπουμε άδεια. Όταν όμως την φοράς, καταλαβαίνεις ότι δεν είναι κοστούμι. Είναι ένας εξωσκελετός που πρέπει να μάθεις να κάνεις κινήσεις και να κάνετε μάχη με αυτή.
Η πανοπλία της φωτογραφίας είναι μια πιστή ανακατασκευή πανοπλίας πεδίου μάχης (field harness) του 15ου μΧ αιώνα. Ανήκει στην εποχή του πρώιμου Γοτθικού τύπου, την κορυφή της τέχνης του οπλουργού.
1. Πότε φορέθηκε και από ποιους;
Στην Δύση, ο 15ος αιώνας είναι ο αιώνας της λευκής πανοπλίας. Μετά την μάχη του Αζινκούρ (1415μΧ), οι οπλουργοί του Μιλάνου και του Άουγκσμπουργκ τελειοποίησαν την πλήρη κάλυψη του σώματος με αρθρωτά ελάσματα. Την φορούσαν ιππότες, βαρύ ιππικό και επαγγελματίες άνδρες-των-όπλων (men-at-arms). Ήταν πανάκριβη – κόστιζε όσο ένα μικρό χωριό. Το 15ο αιώνα, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συρρικνώνεται, αλλά η πολεμική της τεχνολογία δεν μένει πίσω. Στις πηγές της εποχής – στον Σφραντζή, στον Δούκα, αλλά και στις τοιχογραφίες τηε περιόδου αυτής – βλέπουμε ξεκάθαρα δύο τύπους:
α) Την παραδοσιακή βαριά πανοπλία: το κλιβάνιον (ο θώρακας από ελάσματα) πάνω από αλυσιδωτό λωρίκιον.
β) Την δυτικότροπη πανοπλία: Μετά το 1204 και κυρίως επί Παλαιολόγων, οι Βυζαντινοί άρχοντες και οι μισθοφόροι εισάγουν κατά κόρον φράγκικες λευκές πανοπλίες, και τον 15ο μΧ έχουμε και Δυτικές πανοπλίες ακριβώς σαν αυτή της φωτογραφίας. Στην Άλωση του 1453 μΧ οι υπερασπιστές των τειχών πολεμούν πλάι-πλάι με Γενουάτες και Βενετούς, φορώντας τον ίδιο τύπο εξοπλισμού. Ο δικός μας οπλισμός δεν ήταν μουσειακό απολίθωμα, ήταν ζωντανός και εξελισσόταν.
2. Τα Μέρη της Πανοπλίας
Η πανοπλία δεν είναι ένα κομμάτι. Είναι σύνθεση από μεταλλικά κομμάτια που δένουν πάνω σε ένα ένα ένδυμα το όπιο ονομάζεται ένδυμα των αρμάτων.
Κεφαλή:
Sallet / Σαλέ: Το κράνος με την χαρακτηριστική καμπύλη. Είναι ανοιχτού τύπου με προσωπίδα / visor και με ουρά για προστασία του αυχένα.
Bevor / Περιλαίμιο: Το ξεχωριστό κομμάτι που καλύπτει το σαγόνι, το λαιμό και το κάτω μέρος του προσώπου. Με έλασμα το οποίο καλύπτει το κάτω μέρος του προσώπου έως και την μύτη . Στην εποχή του φοριόταν μαζί με το sallet για πλήρη κάλυψη.Μαζί δίνουν σχεδόν πλήρη προστασία με περιορισμένη ορατότητα αν κατεβάσεις την προσωπίδα .
Κορμός:
Cuirass / Θώρακας: Στήθος και πλάτη. Με τις χαρακτηριστικές ραβδώσεις για να γλιστράει η αιχμή του δόρατος. Ο θώρακας πλαισιώνεται με την ποδιά/Fauld . Τα οριζόντια ελάσματα που προστατεύουν την μέση.
Χέρια:
Pauldrons / Επωμίδες: Οι μεγάλες προστασίες των ώμων.
Couters /Αγκώνες, Rerebrace & Vambrace / Μπράτσα & Πήχεις: Πλήρως αρθρωτή προστασία του χεριού.
Gauntlets / μεταλλικά αρθρωτά γάντια
Πόδια:
Cuisses / Μηραίες, Poleyns / Γόνατα με πτερύγια, Greaves / Περικνημίδες & Sabatons /Ποδόκαπα : Ο πολεμιστής του 15ουμΧ αιώνα ήταν καλυμμένος μέχρι και στα δάχτυλα των ποδιών.
Κάτω από όλα αυτά, φοράμε το Arming Doublet , το ένδυμα των αρμάτων, ένα χοντρό ένδυμα συνήθως δύο στρώσεων από ύφασμα, για να απορροφά τους κραδασμούς.
Επίλογος
Η πανοπλία του 15ουμΧ αιώνα δεν φτιάχτηκε για να κρεμαστεί στον τοίχο. Φτιάχτηκε για να την φορέσεις ένας πολεμιστής και να πολεμήσει με αυτή όρθιος, να τρέξει, να πέσει και να σηκωθεί. Όταν την φοράς, καταλαβαίνεις γιατί οι τεχνικές της μεσαιωνικής σπαθασκίας και της βυζαντινής οπλομαχίας είναι όπως είναι – κάθε κίνηση είναι σχεδιασμένη γύρω από αυτό το ατσάλι.
Δεν είναι βάρος. Είναι γνώση.
Πού θα μας βρείτε
Αυτόν τον εξοπλισμό και τις τεχνικές που τον συνοδεύουν, δεν τα κρατάμε σε βιτρίνα. Τα ζωντανεύουμε.
Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών «ΛΕΟΝΤΕΣ»
Από το 2012, από τις πρώτες σχολές στην Ελλάδα Μεσαιωνικής Σπαθασκίας, και Ιστορικής Αναβίωσης (Reenactment). Η πρώτη σχολή παγκόσμια που διδάσκει Βυζαντινή Οπλομαχία.
Με έμφαση στην μάχη, όχι μόνο στην εικόνα.
Βρείτε μας στο Instagram: @g.georgas_fencing_instructor
Μαθήματα δια ζώσης και διαδικτυακά
Πληροφορίες στο Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο g_e_georgas@yahoo.gr
