H Ξιφασκία και η Οπλομαχία στην Αρχαία Ελλάδα


Οπλομαχία μεταξύ οπλίτη της Αρκαδίας και της Ηλείας!
Οπλομαχία μεταξύ οπλίτη της Αρκαδίας και της Ηλείας!

Στήν Αρχαία Ελλάδα όπως αναφέρει ο Αθήναιος , οι Μαντινείς και οι Αρκάδες ήταν οι εφευρέτες της οπλομαχίας ! Κατά τον Εύμορφο οι παραπάνω επινόησαν τον οπλισμό και τη στολή των οπλομάχων.

Οι Αρχαίοι Έλληνες εκπαιδεύονταν στην οπλομαχία με την βοήθεια της Πυρρίχης ενός χορού με τυποποιημένες αμυντικές και επιθετικές κινήσεις. Κατά τον Πλάτωνα είναι πιστή μίμηση των κινήσεων του οπλίτη στην μάχη: κινείται πλαγίως για να αποφύγει το κτύπημα του αντιπάλου, υποχωρεί για να πάρει φόρα, εφορμά με μεγάλο πήδημα , σκύβει για να δώσει μικρό στόχο. ‘Aλλοι παρόμοιοι ένοπλοι χοροί ήταν η Πρύλις ο κρητικός Ορσίτης οι θορυβώδεις χοροί των Κουρητών και των Κορυβάντων.

Ο Πλάτωνας στους ΄΄Νόμους΄΄ του προτείνει την εισαγωγή του μαθήματος της οπλομαχίας στις παλαίστρες, σαν απαραίτητο στοιχείο της σωματικής αγωγής των νέων.

Στη Σπάρτη και στην Αθήνα ουδέποτε η οπλομαχία δεν ήταν μέσο σωματικής αγωγής της νεολαίας.
Μόνο το 3ο αιώνα π.Χ. ο αρχηγός της Αχαϊκής συμπολιτείας εισήγαγε την οπλομαχία στα γυμναστήρια . Τον 2ο αιώνα η εξάσκηση της οπλομαχίας γινόταν περίπου όπως σήμερα και με προστασία του κεφαλιού με κάλυμμα .

O εξοπλισμός περιελάμβανε κοντό ξίφος, επιθετικό δόρυ περικνημίδες μεταλλική περικεφαλαία, μεταλλική ασπίδα και δερμάτινο ή σιδερένιο θώρακα.

How did the Greek rebels of 1821 fence?


 

(Φώτο: Λουντοβίκο Λιπαρίνι: “O Κλέφτης”)
(Φώτο: Λουντοβίκο Λιπαρίνι: “O Κλέφτης”)

By George E. Georgas, fencing and HEMA instructor.

Lots of people have been coming to me, asking how did the Greek rebels of 1821 fight. Did they follow a specific school of fencing or did they just do whatever came to mind like an untrained farmer?

For a long time I searched and studied without reaching a conclusion, until I looked straight at the source – the memoirs of the heroes of the revolution. Makrigiannis for example had received his arms when he was still a teenager. He had a sword (pala) and a yatagan. He learned how to fence from here and there (he doesn’t mention anything specific) until a short while before the end of the revolution, when he was trained by fencing instructors sent by the great powers of the time that had gotten involved. Captain George Giorgas in Kalamata is mentioned by sources as the best swordsman of the area, whose enemies were afraid to approach him, and so killed him with a rifle. The Kolokotronis family traditionally trained its men to use arms using the surviving methods of the Greek stratioti of the Renaissance and the Ottoman hoplomachia, which was in turn borrowed by the Balkans, creating a mixed school (Martak), depending on the weapons they were using. Later, in the start of the 18th century, the Ottomans abandoned the old school and brought their own Italian fencing instructors.

Let us return to Kolokotronis. He too was trained in the European schools of sabre fencing, specifically in the French school that was the most popular during that time. Thus we come to the conclusion that before the revolution the Greeks had a mixed martial training, using both the old way of fencing from the stratioti and the Ottomans that was improved when some warlords were trained by Europeans. What remained unchanged until approximately 1937 was the use of the machaira and the knife. An American roamer used to say that the Greco / Romioi were using those weapons as much and as well as the French did with the foil. I hope many questions were answered.

Με πιο τρόπο ξιφομαχούσαν οι επαναστάτες του 1821;


(Φώτο: Λουντοβίκο Λιπαρίνι: “O Κλέφτης”)
(Φώτο: Λουντοβίκο Λιπαρίνι: “O Κλέφτης”)

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή ξιφασκίας/οπλομαχίας

Δέχομαι πολλά ερωτήματα από αρκετό κόσμο που έχουν μια ιδιαίτερη απορία. Με πιο τρόπο ξιφομαχούσαν οι επαναστάτες του 1821. Είχαν κάποια ιδιαίτερη ‘σχολή’ ή έκαναν ότι τους κατέβαινε όπως θα έκανε ένας ανεκπαίδευτος χωρικός;

Για πολύ καιρό έψαχνα και μελετούσα αλλά σαφή απάντηση δεν είχα. Μέχρι που έψαξα κατευθείαν στη πηγή, δηλαδή σε απομνημονεύματα των ηρώων της επανάστασης. Ο Μακρυγιάννης για παράδειγμα είχε λάβει τα άρματα του όταν ήταν έφηβος ακόμα. Είχε ένα σπαθί (δηλαδή μια πάλα ) και ένα γιαταγάνι. Έμαθε να ξιφομαχεί από εδώ και από (χωρίς να δίνει σαφή εικόνα) εκεί μέχρι που λίγο πριν το τέλος της επανάστασης όταν είχαν ανακατευθεί οι μεγάλες δυνάμεις τον εκπαίδευαν δάσκαλοι ξιφασκίας.

Ο καπετάν Γιώργος Γιώργας στη Καλαμάτα οι πηγές τον αναφέρουν ως το καλύτερο ξιφομάχο της περιοχής που οι εχθροί του δεν τον πλησίαζαν για αυτό τον σκότωσαν με τουφέκι. Οι Κολοκοτρωναίοι είχαν παράδοση και υπεύθυνος ήταν το πρωτοπαλίκαρο για να μαθαίνουν τους άντρες τους την τέχνη των αρμάτων, ότι έμεινε από τη τέχνη των Ελλήνων stratioti της αναγέννησης και της οπλομαχίας των Οθωμανών που και αυτοί την είχαν δανειστεί από όλους τους Βαλκάνιους κάνοντας μια μικτή σχολή (Martak), ανάλογα με τα όπλα που χρησιμοποιούσαν. Αργότερα στις αρχές του 18ου αιώνα και οι Οθωμανοί παράτησαν τη παλαιά σχολή και έφεραν Ιταλούς δασκάλους ξιφομαχίας. Ας γυρίσουμε όμως στο Κολοκοτρώνη. Και αυτός εκπαιδεύτηκε στις Ευρωπαϊκές σχολές ξιφομαχίας στη σπάθη που ως γνωστό το μονοπώλιο το είχε η Γαλλική εκείνο τον καιρό.


Άρα πριν την επανάσταση οι αρματολοί είχαν μια μικτή εκπαίδευση στα όπλα, δηλαδή το παλαιό τρόπο ξιφομαχίας των stratitoti και των Οθωμανών όπου αναβαθμίστηκε όταν κάποιοι οπλαρχηγοί εκπαιδευτήκαν από Ευρωπαίους, ενώ οι κλέφτες πιο απομονωμένοι είχαν την μέθοδο των stratioti και λιγότερο των Οθωμανών που όμως και αυτοί αναβαθμίστηκαν από τους Ευρωπαίους.


Αυτό που έμεινε ατόφιο έως το 1947 περίπου ήταν η χρήση της μάχαιρας, και του μαχαιριού. Ένας Αμερικάνος περιηγητής έλεγε πως οι Έλληνες –Ρωμιοί χρησιμοποιούν αυτό το όπλο τόσο πολύ και τόσο καλά όπως οι Γάλλοι το foil. Εκτιμώ πως απάντησα σε αρκετούς.