Θωμάς Φωκάς, ο Μανιάτης οπλαρχηγός που έγινε ιππότης της Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας.


1b - AKADEMY LEONTES - INTERNET

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά

Ο Θωμάς Φωκάς έχοντας την αρχηγία των Μανιατών πολέμησε σε όλες τις μάχες των Βενετών εναντίον των Τούρκων στην Πελοπόννησο, και η συμβολή του ήταν σημαντική.
Για την προσφορά του αυτή στον πόλεμο τιμήθηκε από την Γαληνότατη Δημοκρατία με το ακόλουθο Δίπλωμα:

‘ΣΙΛΒΕΣΤΡΟΣ ΒΑΛΕΡΙΟΣ Ελέω Θεού Δούξ Ενετίας Είς αιώνιαν μνήμη Μεταξύ των προυχόντων Κελεφά διεκρίθη δια των ατομικών αυτού πλεονεκτημάτων ο καπετάν Θωμάς Φωκάς κατά τας πρώτας προόδους των όπλων μας εν Πελοποννήσω δραμών μετά πολλών υπό την οδηγίαν του ανδρών όχι μόνον προς άλωσιν διαφόρων φρουρίων, αλλά και προς υπεράσπισην διαφόρων σημαντικών θέσεων. Διά των τοιούτων πράξεών του έδωκε τρανά δείγματα της προς την δόξαν της πατρίδος αφοσιώσεώς του και της ανδρείας αυτού εις τας κατά των Τούρκων μάχας, καθ΄άς κατόρθωσε να αποκόψη και φέρει μεθ΄ αυτού τέσσαρας κεφαλάς αυτών και πολλούς αιχμαλώτους ως αποδεικνύεται εκ των επισήμων εγγράφων των αντιπροσώπων της Δημοκρατίας των συνιστώντων την καρτερίαν και την γενναιότητα μεθ ών αείποτε προσηνέχθη εις τους κινδύνους.Επίσης, μετά πίστεως οδηγών μεθ΄εαυτόν πολλούς άνδρας ούς εν το τω τόπω συνέλλεξε, παρηκολούθη τους ημετέρους αντιπροσώπους όπου αι ανάγκαι των όπλων μας εκάλουν προς καταστολήν των Τούρκων, ‘ως τούτο έπραξε και κατά την επίθεσην του Σερασκέρου του εν Πελοποννήσω εισβαλόντος.Αι αποτελεσματικαί αυτού εκδουλεύσεις αντεμείφθησαν πρώτον δια της απονομής αυτώ χρυσού νομισματοσήμου και δεύτερον χρυσής αλύσου δυνάμει αποφάσεως της Γερουσίας εκδοθείσης την 21ην του τρέχοντος μηνός Απριλίου.Ημείς δε μιμούμενοι το παράδειγμα της μεγαλοδωρίας και της γενναιότητος της αυτής Γερουσίας εθεωρήσαμεν και δίκαιον και πρέπον να δώσωμεν τω ειρημένω καπετάν Θωμά Φωκά ειδικόν τι δείγμα της ευαρεσκείας Ημών, δυνάμενον να αναδείξη λαμπροτέραν την ατομικήν αυτού αξίαν και την προς αυτόν εύνοιαν ημών ένεκεν των λαμπρών αυτού κατορθωμάτων.Επί τούτω περιβάλλομεν αυτόν με τον τίτλον του ιππότου του Αγίου Μάρκου και τώ χορηγούμεν την άδειαν να φέρει την στολήν, την ζώνην, το ξίφος, τους χρυσούς πτερνιστήρας, και παν άλλο στρατιωτικόν κόσμημα ανήκον εις τα αξιώματα του ιπποτικού τούτο Τάγματος, και να απολαμβάνει του λοιπού όλων των με αυτό συνδεομένων τιμών και προνομίων. Προς τον σκοπόν τούτον τω παρέχομεν το παρόν δίπλωμα, φέρον την συνήθη σφραγίδα εις μνημόσυνον τοίς μεταγενεστέροις. Εκδίδοται εν τω Ημετέρω Δοικικώ Παλατίω την 30ην Απριλίου 1695. Μετεφράσθη, εκ του εν μεμβράνη πρωτογράφου. Εν Αθήναις την 25ην Δεκεμβρίου 1859 Δια την ακρίβειαν της μεταφράσεως Γ.Σκιαδάς’

(Πηγή του διπλώματος: Μάνη ερανίσματα ιστορίας και λαογραφίας, Ιωάννου Π. Λεκκάκου, εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη)

Όπως φαίνεται από την παραπάνω παράθεση ο καπετάν Θωμάς υπήρξε ο σημαντικότερος της οικογενείας των Φωκάδων της Μάνης, αλλά και πολλά μέλη πολέμησαν και θυσιάσθηκαν για την ελευθερία της πατρίδος.

Στις στρατιωτικές δυνάμεις του αγώνα καταγράφονται:

Βαθυ και Μπασαβάς: Τσιγκούριος και Καβαλιέρης 600 άνδρες
Καρυόπολης : Γιωργάκης Καβαλιεράκης 300 άνδρες.

Εδώ έχουμε άλλη μια απόδειξη ότι οι Ρωμιοί ήταν η αιχμή του δόρατος της πολεμικής μηχανής των Βενετών ενάντια στους Οθωμανούς. Είναι εμφανές ότι οι Ιταλοί εισήγαγαν στη πολεμική τους τέχνη στοιχεία από τη Ρωμαίικη τέχνη του πολέμου.

1a - AKADEMY LEONTES - INTERNET

The Cretan long knife and its history


1b - AKADEMY LEONTES - INTERNET

One of the first tools that built by man, who helped him to survive in the long and difficult period of the dawn of the civilization is the knife, the first Mêlée weapon. For its construction, he imitated the shape claws of wild animals, which they caught and killed their prey.

One of the oldest knife samples in the form in which we know it today was found in Jebel – el – Arak (Gebel – El – Arak) of Egypt, built from raw obsidian and has a handle made of ivory, decorated with reliefs inspired by martial scenes. The knife is constructed around 3,400 BC and now it is in the Louvre. From the other hand in China, Mesopotamia and Iran found knives that touch the age of 5,000 years.

In Mycenaean Greece found knives from 1500 BC and then built magnificent two edged bronze and brass knives, which trade and the profit motive carried them even to other European distant places, since the arms export trade flourished in Mycenaean era. In classical Greece, however, had flourish multitude construction Mêlée weapons, especially knives, used in countless wars, who devoured the Greece of classical times.
At the same time the Mycenaean acne, in Minoan Crete which bequeathed us several brilliant works of an advanced civilization, while peculiar, remarkable knives were manufactured, of which few examples got to our days. In the museum of Heraklion in fact, kept warrior statuette from Sitia Minoan era, armed with a knife which has some similarities with modern Cretan knives. It is worth mentioning that, according to ancient Greek mythology, the Mêlée weapons and military helmets born in Crete after their inventors considered the Curetes, the followers of god Zeus.

The need for defense of the largest Greek island resulted in the development of metallurgy and consequently the arms manufacturing in Crete during the Classical period, when the archers of the island had an excellent reputation in the whole of Greece and Asia Minor, for flair with which handled these weapons. At Roman times, the Romans gained bitter experience of fighting ability of the Cretans and their archery when they occupied the island.

In the middle ages, particularly in the 9th century Crete was occupied by the Saracens, who came from Spain. Starting the island plagued with raiding the entire eastern Mediterranean. The Saracens of Crete manufactured various types of weapons and ground therewith arming ships and crews in naval raids . After the victorious campaign of Nikiforos Fokas the White Death of the Saracen as the Saracens called him and the complete destruction of the Saracens of Crete, the island was returned to power of Eastern Roman Empire, where he stayed until early 13th century, when it passed to the Venetians precious loot from the distribution of the territories of the Byzantine Empire, after the dissolution of the Crusaders of the Fourth Crusade.

The Venetians kept Crete under their power for more than 450 years. In fact contributed to this excellent organization of the administrative machine and the defensive system which had developed on the island, according to which apart from the strong regular military forces, defense bolstered by local militia Cretan archers, renowned throughout the East and by the forces of the Greek and Italian landowners of the island. These latter forces fitting securely with weapons which are produced locally Cretans weapon smithers. We have written sources that claim the use knives and long knives for military purposes during the Middle Ages, referred to the revolution of Psaromilingon against the Venetians in the mid 14th century. During the revolution that the Cretan rebels were armed with bows, spears, clubs, machaires, long knives and axes.

According to oral tradition, the era of Venetian rule there were a weapon smithing in Heraklion, Crete, installed in the same position where they are and today. After the Turkish conquest of Crete, the island’s metallurgists continued to produce excellent metallurgical products, including knives which in the 19th century repeated revolutions of the Cretans who thirsted for freedom, acquire special value.

The emotional and practical military value of the Cretan knife continued in this century after the Cretan knife was necessary complement of military dependence of Cretan bravery to the Macedonian struggle, the Balkan Wars, the Asia Minor campaign, even during the Second World war where Cretan rebels were armed with their traditional Cretan knife, symbol of Cretan bravery and spirit of resistance of Crete against any invader.

Nikos Vassilatos, “The Cretan Knife” Classic Publishing 1993, ISBN 960-220-470-2

1a - AKADEMY LEONTES - INTERNET

Το Κρητικό Μαχαίρι και η ιστορία του


1b - AKADEMY LEONTES - INTERNET

Ένα από τα πρώτα εργαλεία τα οποία κατασκεύασε ο άνθρωπος και το οποίο τον βοήθησε να επιβιώσει στη μακριά και δύσκολη εποχή της αυγής του πολιτισμού είναι το μαχαίρι, το πρώτο αγχέμαχο όπλο. Για την κατασκευή του, μιμήθηκε στο σχήμα τα νύχια των άγριων ζώων, με τα οποία αυτά έπιαναν και φόνευαν τη λεία τους.

Ένα από τα παλιότερα δείγματα μαχαιριού με τη μορφή με την οποία το γνωρίζουμε σήμερα βρέθηκε στο Τζεμπέλ – Ελ – Αράκ ( Gebel – El – Arak ) της Αιγύπτου, κατασκευάστηκε από επεξεργασμένο οψιδιανό λίθο κι έχει λαβή από ελεφαντόδοντο, διακοσμημένη με ανάγλυφες παραστάσεις εμπνευσμένες από πολεμικές σκηνές. Το μαχαίρι αυτό κατασκευάστηκε γύρω στο 3.400 π.Χ. και βρίσκεται σήμερα στο μουσείο του Λούβρου. Όμως και στην Κίνα, τη Μεσοποταμία και το Λουριστάν του Ιράν βρέθηκαν μαχαίρια τα οποία αγγίζουν την ηλικία των 5.000 ετών.

Αλλά και στη Μυκηναϊκή Ελλάδα από το 1.500 π.Χ. και μετά κατασκευάστηκαν θαυμάσια αμφίστομα χάλκινα και ορειχάλκινα μαχαίρια, τα οποία το εμπόριο και το κίνητρο του κέρδους τα μετέφερε ακόμα και σε άλλους μακρινούς ευρωπαϊκούς τόπους, αφού το εξαγωγικό εμπόριο όπλων άνθισε στη Μυκηναϊκή εποχή.Και στην κλασική Ελλάδα όμως, είχε ανθίσει η κατασκευή πληθώρας αγχέμαχων όπλων και κυρίως μαχαιριών, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στους αμέτρητους πολέμους, οι οποίοι κατασπάραξαν την Ελλάδα της κλασικής εποχής.

 


Την ίδια εποχή της Μυκηναϊκής ακμής, στη Μινωική Κρήτη η οποία μας κληροδότησε αρκετά λαμπρά έργα ενός προηγμένου και ταυτόχρονα ιδιόμορφου πολιτισμού, κατασκευάστηκαν αξιόλογα μαχαίρια, ελάχιστα δείγματα των οποίων έφτασαν μέχρι την εποχή μας. Στο μουσείο του Ηρακλείου μάλιστα, φυλάσσεται αγαλματίδιο πολεμιστή από τη Σητεία, Μινωικής εποχής, οπλισμένου με μαχαίρι το οποίο παρουσιάζει μερικές ομοιότητες με τα σύγχρονα Κρητικά μαχαίρια. Αξίζει ιδιαίτερα να τονιστεί ότι, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, τα αγχέμαχα όπλα και τα πολεμικά κράνη γεννήθηκαν στην Κρήτη, αφού εφευρέτες τους θεωρούνται οι Κουρήτες, ακόλουθοι του Δία.

Η ανάγκη άμυνας του μεγαλύτερου ελληνικού νησιού είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη της μεταλλουργίας και κατ’ επέκταση της κατασκευής όπλων στην Κρήτη κατά την κλασική εποχή, όταν οι τοξότες του νησιού είχαν εξαιρετική φήμη σ’ ολόκληρη την Ελλάδα και τη Μικρά Ασία, για τη δεινότητα με την οποία χειρίζονταν τα όπλα αυτά. Τη ρωμαϊκή εποχή, οι Ρωμαίοι απέκτησαν πικρή πείρα της μαχητικής ικανότητας των Κρητικών και της ευθυβολίας των τόξων τους όταν κατέλαβαν το νησί.

Κατά το Μεσαίωνα και ειδικότερα κατά τον 9ο αιώνα η Κρήτη καταλήφθηκε από τους Σαρακηνούς, οι οποίοι ήρθαν από την Ισπανία. Με ορμητήριο το νησί ταλαιπωρούσαν με τις επιδρομές τους ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Οι Σαρακηνοί της Κρήτης κατασκεύαζαν διάφορους τύπους όπλων επιτόπια και μ’ αυτά εξόπλιζαν πλοία και πληρώματα κατά τις ναυτικές επιδρομές τους.Μετά τη νικηφόρα εκστρατεία του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά του Λευκού Θάνατου όπως τονλέγαν οι Αραβες και την καταστροφή των Σαρακηνών της Κρήτης, το νησί επανήλθε στην εξουσία των Βυζαντινών όπου και παρέμεινε μέχρι τις αρχές του 13ου αιώνα, οπότε πέρασε στα χέρια των Βενετών πολύτιμο λάφυρο από τη διανομή των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, μετά τη διάλυση της από τους Σταυροφόρους της τέταρτης σταυροφορίας το 1204.


Οι Βενετοί κράτησαν την Κρήτη κάτω από την εξουσία τους για περισσότερα από 450 χρόνια. Στο γεγονός αυτό συνέβαλε η εξαιρετική οργάνωση της διοικητικής τους μηχανής και το αμυντικό σύστημα το οποίο είχαν αναπτύξει στο νησί, σύμφωνα με το οποίο εκτός από τις ισχυρές τακτικές στρατιωτικές δυνάμεις, η άμυνα ενισχυόταν από την τοπική πολιτοφυλακή Κρητικών τοξοτών, φημισμένων σε ολόκληρη την ανατολή και από τις δυνάμεις των Ελλήνων και Ιταλών γαιοκτημόνων του νησιού. Οι τελευταίες αυτές δυνάμεις εξοπλίζονταν ασφαλώς με όπλα τα οποία κατασκεύαζαν επιτόπια Κρητικοί τεχνίτες. Μαρτυρίες για τη χρήση μαχαιριών για πολεμικούς σκοπούς κατά το Μεσαίωνα έχουμε σε γραπτές πηγές, οι οποίες αναφέρονται στην επανάσταση των Ψαρομηλίγγων κατά των Βενετών στα μέσα του 14ου αιώνα. Κατά την επανάσταση εκείνη οι Κρητικοί επαναστάτες ήταν οπλισμένοι με τόξα, λόγχες, ρόπαλα, μαχαίρες και πέλεκεις.



Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, την εποχή της Βενετοκρατίας υπήρχαν μαχαιράδικα στο Ηράκλειο της Κρήτης, εγκαταστημένα στην ίδια ακριβώς θέση που βρίσκονται και σήμερα.Μετά την τουρκική κατάκτηση της Κρήτης, οι μεταλλουργοί του νησιού συνέχιζαν να κατασκευάζουν εξαίρετα μεταλλουργικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων και μαχαίρια, τα οποία κατά το 19ο αιώνα με τις επανειλημμένες επαναστάσεις των Κρητικών οι οποίοι διψούσαν για ελευθερία, αποκτούν ξεχωριστή αξία.


Η συναισθηματική αλλά και πρακτική πολεμική αξία του Κρητικού μαχαιριού συνεχίστηκε και στον αιώνα μας, αφού το Κρητικό μαχαίρι υπήρξε απαραίτητο συμπλήρωμα της πολεμικής εξάρτησης του Κρητικού παλικαριού στο Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς πολέμους, στη Μικρασιατική εκστρατεία, ακόμα και κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου όπου οι Κρητικοί αντάρτες ήταν οπλισμένοι και με το παραδοσιακό τους Κρητικό μαχαίρι, σύμβολο της Κρητικής αντρειοσύνης και του πνεύματος αντίστασης της Κρήτης εναντίον κάθε κατακτητή.

Νίκος Βασιλάτος, “Το Κρητικό Μαχαίρι”, Κλασσικές Εκδόσεις 1993, ISBN 960-220-470-2

1a - AKADEMY LEONTES - INTERNET