Το Πάμμαχον ως Νέο Άθλημα


Το Πάμμαχον στην ύστερη Ελληνική αρχαιότητα κατά τη Ρωμαϊκή εποχή ήταν οργανωμένο άθλημα, με διαφορετική και ξεχωριστή μορφή από το άθλημα του Παγκράτιου, όπως απαντάται σε δέκα ιστορικές αναφορές μέχρι σήμερα.

Η παλαιότερη αναφορά συναντάται σε επιστολή γραμμένη σε πάπυρο (αρ.τεκμ.: SB 3.6222), σε ακριβή μετάφραση από τη Sofie Remijsen του Πανεπιστημίου του Leuven στο άρθρο της Pammachon : A New Sport.
Στην επιστολή αυτή, ένας αθλητής που ονομάζεται Δίος γράφει στην αδελφή του για να της πει πως αγωνίστηκε και κέρδισε, σε αθλητικούς αγώνες Παμμάχου που πραγματοποιήθηκαν στην Αλεξάνδρεια, μπροστά στον Ρωμαίο αυτοκράτορα Διοκλιτιανό την Άνοιξη του 302 μΧ.

Συγκεκριμένα ο Δίος γράφει: “Έίχα επιλεγεί ως αθλητής Παγκρατίου για κακή μου τύχη, γιατί εγώ δεν ξέρω Παγκράτιο. Γι ‘αυτό και προκάλεσα τους άλλους πέντε (αθλητές) να κάνουμε Πάμμαχον “. Ο Δίος συνέταξε ο ίδιος την επιστολή και φαίνεται πως προέρχεται από την άρχουσα τάξη της τότε εποχής και είχε λάβει ανώτερη μόρφωση.

Η επιστολή-τεκμήριο SB 3.6222 είναι η πρώτη βεβαίωση του Παμμάχου ως ξεχωριστό και διακριτό άθλημα από το Παγκράτιο. Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται επίσης από το τεκμήριο ILS 5164, μια τιμητική επιγραφή του 375-378 μ.Χ. για τον αθλητή Φιλούμενο, ο οποίος είχε λάβει νίκες σε τέσσερα διαφορετικά αγωνίσματα: πάμμαχον, πάλη, παγκράτιο και πυγμαχία.

Επίσης, κατά το τέταρτο αιώνα, ένας άνδρας ονόματι «Ευσέβιος» παρουσιάζεται ως μάρτυρας για ένα νικητή στο Πάμμαχον, σε ιερούς αγώνες της τότε εποχής. Δεδομένου ότι το χωρίο αυτό δεν αποτελεί καλλιτεχνική περιγραφή και γράφτηκε σε μια χρονική περίοδο, όπου το Πάμμαχον είχε πιστοποιηθεί ως ξεχωριστό άθλημα, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι ο Ευσέβιος αναφέρεται επίσης στο Πάμμαχον και όχι στο Παγκράτιο.

Στις αναφορές τις οποίες συναντάμε οι αθλητές που κάνουν Πάμμαχον δεν ονομάζονται “πάμμαχοι”, αλλά pammacharii με τη λατινική κατάληξη -arius τυπικό των επαγγελμάτων.

Αναπαράσταση των Pammacharii απαντάται σε έξι επιπλέον κείμενα από το τέταρτο και πέμπτο αιώνα. Ο ανώνυμος συγγραφέας του ‘Expositio totius mundi’ τους αναφέρει σε περιγραφή του αναφορικά με τα δρώμενα στον τομέα της ψυχαγωγίας στη Συρία. Σε μια ιστορία από τα «Αποφθέγματα», αναφέρεται πως ένας αξιωματικός βοήθησε μια ομάδα pammacharii στο δρόμο τους προς την Κωνσταντινούπολη για να νοικιάσουν μια βάρκα από τον κυβερνήτη της.

Σε μια άλλη ιστορία, ένας ηλικιωμένος ερημίτης συγκρίνει τη χριστιανική μάχη ενάντια στο κακό σαν μια μάχη όπου ο pammacharius αγωνίζεταιι ενάντια σε δύο αντιπάλους.

Ο Άγιος Ιερώνυμος αναφέρει τους pammacharii ως είδος αθλητή, εκτός από τους δρομείς και όσους ρίχνουν το δίσκο. Ο Firmicus Maternus και ο Ψευδο-Τεύκρος αναφέρουν ποιες θέσεις των αστεριών δημιουργούν μαχητές pammacharii.

Στο λεξικό του ο Ησύχιος (5-6ος αιώνας μ.Χ) αναφέρεται δτο λήμμα Πάμμαχον ως Κυπριακή Πάλη, με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των πηγών που αναφέρονται σε αυτό το άθλημα να ανέρχονται σε δέκα.
Το 2010 λοιπόν η Sofie Remijsen μας επιβεβαίωσε για κάτι που όλοι υποψιαζόμασταν: ότι το Πάμμαχον ήταν επίσης ένα ξεχωριστό άθλημα στην αρχαιότητα (μοιάζει πολύ με το γερμανικό “fechten” που σημαίνει “μάχη κοντινής εμβέλειας” στο Μεσαίωνα και “ξιφασκία” σήμερα). Το γεγονός ότι χρησιμοποιείται Ελληνική λέξη (Πάμμαχον) για τον αγώνα αυτόν τον καθιστά ελληνικής και όχι ρωμαϊκής προέλευσης.

Στα πλαίσια της Διεθνούς Ένωσης Παμμάχου (ΔΕΠ), αρχική πρόθεσή μας ήταν να αναβιώσουμε το Πάμμαχον ως πολεμική τέχνη και “μάχη κοντινής εμβέλειας”, δεδομένου ότι η εν λόγω εκπαίδευση είχε επιβιώσει στην Ελλάδα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και όχι ως άθλημα. Η μεγαλύτερη ανησυχία μας όμως σχετικά με τη δημοτικότητα των μεικτών πολεμικών τεχνών, ήταν τα εμφανή, σε επίπεδο τακτικής, αδύνατα σημεία των αθλημάτων μάχης στην εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού και της αστυνομίας, για τη μάχη κοντινής εμβέλειας – αυτές οι ανησυχίες δυστυχώς επαληθεύτηκαν λόγω της αστοχίας και της αναποτελεσματικότητας του μαχητικού εκπαιδευτικού προγράμματος του Αμερικανικού Στρατού (Combatives) και η αναπόφευκτη απόφαση αναστολής που ανακοινώθηκε το 2010 από ανώτερους αξιωματικούς με την οποία παραδέχτηκαν ότι το πρόγραμμα έπρεπε να αναθεωρηθεί.
Το Πάμμαχον ως άθλημα σήμερα, τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Παγκρατίου Αθλήματος (ΕΟΠΑ). Παραμένει ωστόσο η ανησυχία μας για το πώς μπορεί να δομηθούν τα μαχητικά αθλήματα για να προετοιμάσουν καλύτερα το στρατιωτικό προσωπικό της χώρας και των συμμαχικών μας χωρών για τη μάχη κοντινής εμβέλειας και τη διατήρηση του οπλισμού τους, καθώς και για την εκπαίδευση των αστυνομικών και των σωμάτων ασφαλείας για την καθήλωση και τον έλεγχο υπόπτων που μπορεί να φέρουν κρυφό όπλο.

Προωθούμε λοιπόν, από την 1η Δευτέρα Σεπτεμβρίου 2014, την επαναφορά του Παμμάχου ως ξεχωριστό άθλημα σε σχέση με τα Mixed Martial Arts και του Παγκρατίου αθλήματος, πάντα υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Παγκρατίου Αθλήματος.

Στη συνέχεια παραθέτουμε λεπτομερώς το σύνολο των κανόνων που προτείνουμε για την αγωνιστική διαδικασία στο Πάμμαχον ώστε να διαφοροποιείται από αγώνες ΜΜΑ και Πακράτιον:

1. Κάθε χτύπημα στο σώμα είναι αποδεκτό εντός των επιτρεπόμενων ορίων και των απαγορεύσεων των εναγωνίων κανονισμών. Δεδομένου του ότι ο αγώνας Παμμάχου προσομοιάζει τη μάχη επιβίωσης, όπου καταγράφεται υψηλή συχνότητα εμφάνισης τραυματισμών στο χέρι ως αποτέλεσμα της γροθιάς στο κεφάλι και το πρόσωπο κατά τη διάρκεια συμπλοκής (κατάγματα χεριού των μπόξερ, τραυματισμοί από δάγκωμα), τα χτυπήματα στο κεφάλι και πρόσωπο περιορίζονται σε “ένα κατά φάση.” Μόνο ένα χτύπημα στο κεφάλι ή το πρόσωπο επιτρέπεται στην όρθια μάχη ανά γύρο και αντίστοιχα ένα χτύπημα όταν οι διαγωνιζόμενοι καταλήγουν σε πάλη στο έδαφος, επίσης ανά γύρο. Μια “φάση” ορίζεται, όταν και οι δύο συμμετέχοντες είναι σε όρθια θέση, ή όχι (δηλαδή στην θέση στο έδαφος).

2. Φυσικά όπλα. Τα δόντια αποτελούν φυσικό όπλο. Κάθε θέση ή τεχνική που επιτρέπει την προσέγγιση του στόματος ενός διαγωνιζόμενου κοντά σε τρωτό σημείο επαφής, θα οδηγήσει σε διακοπή (ο διαιτητής θα φωνάξει “Ακίνητοι!”) και οι διαγωνιζόμενοι θα τοποθετούνται εκ νέου από τον διαιτητή σε ένα προηγούμενο σημείο επαφής. Δηλαδή οι θέσεις-στάσεις που τοποθετούν τους διαγωνιζόμενους σε προσομοιωμένο κίνδυνο από πιθανό δάγκωμα θα πρέπει να αποθαρρύνονται.

3. Οι συμμετέχοντες πρέπει να χρησιμοποιούν λεπίδες εκπαίδευσης από μαλακό “λάστιχο” (δηλαδή από Santoprene ή ισοδύναμο υλικό) που ακουμπώντας στο σώμα θα πρέπει να λυγίζουν. Τα “σκληρά” πλαστικά ή μεταλλικά μαχαίρια απαγορεύονται. Τα μαχαίρια από καουτσούκ δεν θα υπερβαίνουν τα 35 εκατοστά μήκους.

4. Οι διαγωνιζόμενοι θα πρέπει να φορούν μια λευκή ή μπλε ζώνη από jujutsu/ τζούντο με βάση το χρώμα που αντιστοιχεί στις γωνίες τους και τυλιγμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρούν τα ελαστικά μαχαίρια τους σφιχτά στο σώμα και με μία λεπίδα ανά διαγωνιζόμενο. Το μαχαίρι από καουτσούκ μπορεί επίσης να φορεθεί στη γάμπα του διαγωνιζόμενου, δεμένη με μπλε ή λευκό επίδεσμο με βάση το πάντα το χρώμα γωνίας του.

5. Δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα μαχαίρια από καουτσούκ από τους αθλητές όταν αυτοί είναι σε όρθια θέση, παρά μόνο όταν οι διαγωνιζόμενοι παλεύουν, επιχειρούν να ανατρέψουν, ρίπτουν, ή όταν πέφτουν στο έδαφος. Τα μαχαίρια από καουτσούκ δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν οι διαγωνιζόμενοι είναι σε θέση “πυγμαχίας ” ή “λακτίσματος” στην όρθια στάση. Το Πάμμαχον δεν είναι ένας αγώνας ξιφομαχίας, αλλά προορίζεται στην προσομοίωση της χρήσης κρυμμένων όπλων στη μάχη κοντινής εμβέλειας κατά την διάρκεια συμπλοκής.

6. Το λαστιχένιο μαχαίρι ενός διαγωνιζόμενου δεν μπορεί να τραβηχτεί από την θήκη του από τον αντίπαλό του και να χρησιμοποιηθεί εναντίον του, παρά μόνο αν αφοπλιστεί κατά τη διάρκεια του αγώνα.

7. Σε περίπτωση που ο συμμετέχων καταφέρει να εξάγει το μαχαίρι του από καουτσούκ (ή να αφαιρέσει και να στρέψει το όπλο του αντιπάλου εναντίον του) και με επιτυχία κρούσει μια φορά σε καθορισμένους “θανατηφόρους στόχους”, ή να κρούσει δύο φορές σε καθορισμένα “σημεία τραυματισμού”, σε συμφωνία με τα κριτήρια της ΔΕΠ και τους κανονισμούς, ο αγώνας θεωρείται τεχνικό νοκ-άουτ (τέλος του αγώνα με διακοπή). Οι θανατηφόροι στόχοι που απαιτούν μόνο μία κρούση με το ελαστικό όπλο είναι ο λαιμός, η κλείδα, το κέντρο του κορμού, το σημείο αμέσως κάτω από το στέρνο, το κέντρο και το κάτω μέρος της κοιλιάς, η περιοχή των νεφρών και η βουβωνική χώρα. Πλήγματα σε “σημεία τραυματισμού” (που απαιτούν δύο χτυπήματα) είναι οπουδήποτε αλλού στον κορμό, τη μασχαλιαία χώρα (τη μασχάλη) μέχρι τον έσω-δικέφαλο, τον εσωτερικό του καρπού και την εσωτερική μηριαία περιοχή μέχρι το μέσο του μηρού. Εάν ένας στόχος πληγεί μόνο μία φορά πριν το όπλο αφαιρεθεί από την κατοχή του αγωνιζομένου ή αποτραπεί η χρήση του, ο επιτιθέμενος έχει κερδίσει τρία (3) σημεία, αλλά ο γύρος συνεχίζεται.

8. Το κεφάλι και το πρόσωπο, δεν μπορεί να χτυπηθεί με το ελαστικό μαχαίρι, και ανά πάσα στιγμή η παραβίαση αυτή είναι αιτία για άμεσο αποκλεισμό.

9. Αφαίρεση λαστιχένιου όπλου. Κάθε όπλο που έχει πέσει στο έδαφος μπορεί να χρησιμοποιηθεί από οποιονδήποτε διαγωνιζόμενο.

Εκφράζουμε την ελπίδα ότι τo Πάμμαχον για άλλη μια φορά ως “Νέο Άθλημα”, (όπως το αποκάλεσε η κα Remijsen), θα ενεργοποιήσει τη φαντασία και το δυναμικό απανταχού των αθλητών σε όλο τον κόσμο οι οποίοι είναι είτε στρατιωτικό προσωπικό, είτε αστυνομικοί ή υπάλληλοι ασφαλείας, και οι οποίοι κατά συνέπεια, διατρέχουν άμεσα κίνδυνο όταν χρειαστεί να αντιμετωπίσουν κρυμμένα όπλα κατά τη διάρκεια των καθηκόντων τους.

Οι κανόνες θα πρέπει να αναθεωρηθούν στο μέλλον για να επιτραπούν παρόμοιοι διαγωνισμοί και για τους νεότερους σε ηλικία αθλητές. Η Διεθνής Ένωση Παμμάχου και η Ελληνική Ομοσπονδία Παγκρατίου Αθλήματος θα παρέχει την εκπαίδευση, την πιστοποίηση και τη χορηγία για τυχόν συνεργαζόμενους εκπαιδευτές και αθλητές άλλων αθλημάτων που επιθυμούν να συμμετάσχουν ή να προωθήσουν το Πάμμαχον σε αντίστοιχους διαγωνισμούς. Ελπίζουμε ότι αυτή η εκπαίδευση θα παίξει ένα μικρό ρόλο για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας του στρατιωτικού και αστυνομικού προσωπικού, και των υπαλλήλων εταιρειών ασφαλείας, σε όλο τον κόσμο.

Με εκτίμηση,

Κώστας Δερβένης

Πρόεδρος
Διεθνής Ένωσης Παμμάχου
Κλάδος Άθλησης Παμμάχου/ Ελληνική Ομοσπονδία Παγκρατίου Αθλήματος