Η μάχη στο Κλειδί –1014–


του Θάνου Δασκαλοθανάση


Σχεδιάγραμμα της μάχης όπου φαίνεται η κυκλωτική κίνηση του βυζαντινού αποσπάσματος και η ταυτόχρονη επίθεση των βυζαντινών στρατευμάτων

Η μάχη στο Κλειδί (γνωστή και με το όνομα Μάχη της οροσειράς Μπέλλες) διεξήχθη στις 29 Ιουλίου 1014 μεταξύ της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και της Βουλγαρίας. Η μάχη αποτέλεσε το αποκορύφωμα της πολύχρονης διαμάχης μεταξύ του Σαμουήλ της Βουλγαρίας και του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου. Η μάχη τελείωσε με νίκη των Βυζαντινών.
  

               Η προετοιμασία – Τρεις χειμώνες προετοίμαζε ο Βασίλειος τη μάχη στο Κλειδί. Οι διαρκείς επιθέσεις του στα βουλγαρικά εδάφη είχαν κλονίσει την δύναμη του Σαμουήλ που αγωνιζόταν να σταθεροποιήσει την εξουσία του στο κεντρικό τμήμα της ηγεμονίας του.
Εχοντας ως βάση και κέντρο ανεφοδιασμού τις Σέρρες συγκέντρωνε στρατό και οπλισμό. Την άνοιξη του 1014 ξεκίνησε για το Κλειδί, το σημερινό Ρούπελ. Η διάταξη του στρατεύματός του είχε πάντα την ίδια μορφή: δύο ίλες ιππικού ως εμπροσθοφυλακή, μία από κατάφρακτους και μία από μονόζωνους και ακολουθούσε το κύριο σώμα. Ο Βασίλειος επιδίωκε να φθάσει στο στενό ανάμεσα σε Κλειδί και Κίμβα Λόγγο, με απώτερο στόχο την κοιλάδα του Μελένικου και της Στρούμνιτζας, όπου υπήρχαν ακόμη τότε αρκετές βουλγαρικές κτήσεις. Η κατάκτησή τους θα του άνοιγε τον δρόμο για τις Πρέσπες και την Αχρίδα, την καρδιά του βουλγαρικού κράτους.
                 Η οργάνωση και ο αντιπερισπασμός των Βούλγαρων- Ο τσάρος Σαμουήλ γνωρίζοντας ότι το στενό στο Κλειδί αποτελούσε το σημείο από όπου διέβαινε κάθε φορά ο Βασίλειος, οσες φορές εκστράτευε κατά της Ανατολικής Βουλγαρίας, αποφάσισε να συγκεντρώσει το σύνολο του στρατού και να οχυρωθεί στο Κλειδί, που ήταν το στενότερο σημείο στην κοιλάδα του ποταμού Στρώμνιτσα (παραπόταμου του Στρυμόνα) και ανέμενε την επίθεση των Βυζαντινών.

Πριν από την καθοριστική σύγκρουση επιχείρησε με αντιπερισπασμό να διασπάσει την ενότητα των βυζαντινών δυνάμεων, στέλνοντας έναν από τους πλέον έμπιστους στρατηγούς του, τον Δαβίδ Νεστορίτση, με σημαντικές δυνάμεις νότια, με στόχο την κατάληψη της Θεσσαλονίκης (Ιούλιος 1014).
Τη Θεσσαλονίκη υπερασπιζόταν τότε ο Θεοφύλακτος Βοτανειάτης. Ο Θεοφύλακτος Βοτανειάτης με τη σύμπραξη του γιου του Μιχαήλ κατόρθωσε να αναχαιτίσει τη βουλγαρική επίθεση, να συντρίψει το σώμα του Νεστορίτση έξω από τη Θεσσαλονίκη και να τρέψει τους Βουλγάρους σε φυγή, συλλαμβάνοντας πλήθος αιχμαλώτων και πολλά λάφυρα και τελικά να επιστρέψει στο Κλειδί για ενταχτεί στο κύριο σώμα του βυζαντινού στρατού .

 

 

Οι πρώτες επιθέσεις

Ο Βασίλειος, φθάνοντας στο Κλειδί, στρατοπέδευσε σε απόσταση δύο ωρών από το στενό και έστειλε ανιχνευτές να εντοπίσουν τον εχθρό. Αν και το στενό είχε κλείσει με πρόχειρα αναχώματα από πέτρες και κορμούς, κάρα και βράχους, οι Βούλγαροι ήταν άφαντοι. Η απειλή ενέδρας φόβισε τον Βασίλειο που αποφάσισε να αλλάξει τη διάταξη του στρατού και να τοποθετήσει μπροστά το πεζικό και πίσω το ιππικό, θεωρώντας ότι οι άνδρες του δεν θα ανακόπτονταν από πιθανά εμπόδια, σε αντίθεση με τα άλογα.
Η διαταγή του αυτοκράτορα ήταν σαφής, το στράτευμα όφειλε να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, οπλισμένο, με πλήρη εξάρτυση, ετοιμοπόλεμο ανά πάσα στιγμή. Η πρώτη νύχτα κύλησε ήρεμα, οι Βούλγαροι δεν φαίνονταν πουθενά στις γύρω βουνοκορφές. Την επομένη ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή στον στρατό να προχωρήσει προς το στενό, ενώ ήταν σίγουρος ότι οι Βούλγαροι θα επετίθεντο όταν οι Βυζαντινοί θα πλησίαζαν τα αναχώματα.
Πράγματι, μόλις η εμπροσθοφυλακή του βυζαντινού στρατού ζύγωσε τα εμπόδια, εκδηλώθηκε η πρώτη επίθεση από τους Βουλγάρους, οι οποίοι έσπρωχναν βράχους από ψηλά, ενώ παράλληλα στόχευαν με βέλη και πέτρες τους Βυζαντινούς. Παρά την ορμή του βυζαντινού στρατού, και οι δύο προσπάθειές τους να περάσουν τα αναχώματα απέβησαν άκαρπες, με αποτέλεσμα πολυάριθμους νεκρούς και τραυματίες.
Ο αυτοκράτορας, βλέποντας τη δυσκολία του εγχειρήματος, διέταξε υποχώρηση του στρατεύματος. Κατανόησε ότι η αδυναμία ανάπτυξης των στρατευμάτων λόγω του στενού δε θα επέφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα με κατά μέτωπο επιθέσεις, ακόμα κι αν αυτές ήταν συνεχείς και επιπονες.

 

Το νέο σχέδιο

Ως λύση προκρίθηκε ένα τολμηρό εγχείρημα για να αιφνιδιαστεί ο εχθρός. Την κρίσιμη αποστολή ανέλαβε ο στρατηγός του Θέματος της Μακεδονίας Νικηφόρος Ξιφίας με τρεις τούρμες ο οποίος επιχείρησε κυκλωτική κίνηση και ανέβηκε το ψηλότερο βουνό, νότια του Κλειδίου, τη Βελάσιτα, μέσα από δύσβατα μονοπάτια και με απόλυτη μυστικότητα. Στις 28 Ιουλίου του 1014 βρέθηκε στα νώτα των Βουλγάρων. Ο στρατηγός θα ειδοποιούσε, όταν το σώμα του θα είχε λάβει θέσεις μάχης με τριπλό σάλπισμα.
Το μεσημέρι της επομένης, της 29ης Ιουλίου 1014, εκδηλώθηκε η ταυτόχρονη επίθεση. Μόλις ακούστηκε το σύνθημα του στρατηγού Ξιφία, ξεκίνησε η ταυτόχρονη επίθεση.Το αυτοκρατορικό φουσάτο ήταν από νωρίς σε ετοιμότητα, όρμησε προς τα αναχώματα με ηγέτη τον ίδιο τον Βασίλειο, τον αυτοκράτορα-πολεμιστή, ο οποίος, παρά τα πενήντα του χρόνια, ήταν ακμαίος και δυνατός, πάντα στη πρώτη γραμμή, αποτελώντας παράδειγμα για αξιωματικούς και στρατιώτες.
Οι Βούλγαροι, βρισκόμενοι ανάμεσα σε δύο εχθρικές επιθέσεις, αιφνιδιάστηκαν και άρχισαν να εγκαταλείπουν τη μάχη. Οι περισσότεροι πετούσαν τα όπλα τους και έτρεχαν να σωθούν. Λίγοι πολέμησαν μέχρι τέλους, μεταξύ αυτών και ο τσάρος Σαμουήλ με τον γιο του και την προσωπική φρουρά του, αλλά και αυτοί τελικά αναζήτησαν καταφύγιο την τελευταία στιγμή στο φρούριο Πρίλαπο (το σημερινό Περλεπέ).

Η τύφλωση των αιχμαλώτων
Η μάχη στο Κλειδί και η αποφασιστικής σημασίας για την υποταγή των Βουλγάρων νίκη του Βασιλείου είναι γνωστή με την τιμωρία τύφλωση των χιλιάδων αιχμαλώτων (15000) του βουλγαρικού στρατού.
Οι Βυζαντινοί χώριζαν τους αιχμαλώτους σε ομάδες των εκατό, και ανά χίλιους τους οδηγούσαν σε ειδικό χώρο του στρατοπέδου, όπου, αφού τους έδεναν, με πυρωμένες στη φωτιά σιδερένιες βέργες τύφλωναν τους ενενήντα εννέα και από τα δύο τους μάτια, ενώ τον εκατοστό μόνο από το ένα, ούτως ώστε να χρησιμεύσει, ως οδηγός των υπολοίπων. Αμέσως μετά την τιμωρία τους οι αιχμάλωτοι αφήνονταν ελεύθεροι να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Για το γεγονός αυτό, υπάρχουν δεδομένα που αναθεωρούν κάποιες απόψεις. Πριν από τη σύγκρουση στο Κλειδί, είχαν συμβεί μεγαλύτερες συγκρούσεις, όπως η μάχη στο Σπερχειό το 997, και είναι δύσκολο οι Βυζαντινοί να δέχτηκαν στο Κλειδί μια τόσο πολυπληθή επίθεση, μια που και οι δυο αντίπαλοι είχαν απώλειες, πριν την τελική νίκη των Βυζαντινών.Οι αριθμοί λοιπόν που αναφέρονται από τους Βυζαντινούς ιστορικούς είναι υπερβολικοί.
Η βυζαντινή νομοθεσία προέβλεπε ως ποινή κολασμού τόσο την τύφλωση όσο και τον ακρωτηριασμό για κάθε βυζαντινό πολίτη που θα προέβαινε σε επαναστατική ενέργεια, συνωμοσία ή στάση κατά της νόμιμης βυζαντινής εξουσίας, φορέας της οποίας ήταν ο ίδιος ο αυτοκράτορας. Ο Βασίλειος αντιμετώπισε και τιμώρησε τους βούλγαρους αιχμαλώτους, όχι ως εχθρούς της Αυτοκρατορίας αλλά ως υπηκόους του και βυζαντινούς πολίτες που είχαν επαναστατήσει, δεδομένου ότι ήδη από το 971 το σύνολο της σημερινής βουλγαρικής επικράτειας είχε κατακτηθεί από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή και υπαχθεί στη βυζαντινή διοίκηση.
Οι βουλγαρικές πηγές ιστορούν ότι η επιστροφή των αιχμαλώτων προκάλεσε μέγα πένθος στην Αχρίδα, η οποία ήταν τότε πρωτεύουσα του βουλγαρικού κράτους. Το φρικτό και τραγικό θέαμα της πορείας των τυφλών στρατιωτών συγκλόνισε τους πάντες . Ο Σαμουήλ δεν άντεξε την ταπείνωση αυτή και, δύο μέρες μετά, ξεψύχησε από τη συντριβή και τον ψυχικό κλονισμό.

                                              

Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος

Στα τέλη του 12ου αιώνα ο ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης προσέδωσε στον Βασίλειο το επίθετο <<Βουλγαροκτόνος>>, για να υπενθυμίσει τις παρατεταμένες εκστρατείες και νίκες του αυτοκράτορα. Η προσωπικότητα και το μέγεθος του Βασιλείου του Β΄, τα τεράστια στρατιωτικά του επιτεύγματα, ο εκχριστιανισμός των Ρως, το μεγάλο κοινωνικό του έργο υπέρ των φτωχών, η εκκίνηση επί των ημερών του της <<μακεδονικής αναγέννησης>> στις τέχνες και στο πολιτισμό, παρ΄ότι ο ίδιος δεν ήταν άνθρωπος των γραμμάτων, συνιστούν τη μορφή ενός εκ των σπουδαιοτέρων αυτοκρατόρων της χιλιόχρονης αυτοκρατορίας.

Ίσως τελικά για το Βασίλειο να ισχύει αυτό που είπε από τη μεριά του ένας Βούλγαρος διανοητής, ο Αλεξάντερ Κιόσεφ:

<<Ο ήρωας ενός έθνους μπορεί να είναι ο κακός του γείτονά του >>.

Η νίκη των Βυζαντινών κατά των Βουλγάρων (πάνω) και ο θάνατος του Σαμουήλ της Βουλγαρίας (κάτω)
* Αξίζει να σημειωθεί ότι στην περιοχή της τοποθεσίας <<Κλειδί>>, διεξήχθησαν μάχες τόσο κατά την περίοδο του β΄ βαλκανικού πολέμου μεταξύ της Ελλάδας και Βουλγαρίας, όσο και κατά την γερμανική επίθεση τον Απρίλη του 1941.
Πηγές
Ιστορία βυζαντινής αυτοκρατορίας Α.Α. Βασίλιεφ
Τι είναι το Βυζάντιο, Τζούντιθ Χέριν
Βυζαντινοβουλγαρικοί πόλεμοι, περιοδικό <<Στρατιωτική Ιστορία>>
Μεγάλοι αυτοκράτορες του Βυζαντίου, Ε- Ιστορικά
Η μάχη στο Κλειδί, εφημερίδα << Το Βήμα>>

 

Απο ‘Βυζαντινών Ιστορικά’

Το μεσαιωνικό ιουδαϊκό «κράτος» στην Παλαιστίνη.


Του κ. Δημήτριου Σκουρτέλη, ιστορικού ερευνητή και συνεργάτη της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Σασσανίδης ιππέας

Η σύγκρουση Ελλάδας-Περσίας κατέληγε πάντα με τη τελική νίκη της Ελλάδας, αλλά αυτό δεν σήμαινε πως οι Πέρσες δεν έφταναν συχνά πολύ κοντά στην ολοκληρωτική επικράτηση. Ειδικά την εποχή του πρώιμου Βυζαντίου, υπήρχε μια κατάσταση ένοπλης  ισορροπίας για αιώνες με το βασίλειο των Σασσανιδών, όπως ονομάζονταν τότε η αναγεννημένη από την στάχτη της Περσία.

Αυτή η ισορροπία έσπασε το 613 όταν ο αυτοκράτορας Ηράκλειος ηττήθηκε στην Αντιόχεια, και οι Πέρσες προήλασαν στην Συρία και την Κιλικία, αποκόπτοντας την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο από την αυτοκρατορία. Μια νέα ήττα του στρατηγού Νικήτα στη Δάρα έδωσε την ευκαιρία στους Πέρσες να προελάσουν στην βυζαντινή Παλαιστίνη.

Ο Πέρσης Βασιλιάς, τότε, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τους Εβραίους, οι οποίοι εδώ και αρκετά χρόνια εξεγείρονταν σποραδικά κατά της βυζαντινής εξουσίας στην Παλαιστίνη και την Συρία. Να σημειωθεί πως από τη  εποχή της μετοικεσίας της Βαβυλώνας, οι Εβραίοι, θεώρησαν τους Πέρσες ελευθερωτές, όπως αναφέρεται και στην ίδια την Βίβλο.

Με βάση αυτόν τον ρόλο που του απέδιδε το ιερό κείμενο, ο Χοσρόης σχημάτισε ειδικό σώμα Εβραίων στον στρατό του, υπό την διοίκηση του «αιχμαλωτάρχη» (τίτλος του ηγέτη των Εβραίων που ζούσαν στην Μεσοποταμία μετά την βίαιη μετοικεσία τους εκεί) Νεεμία Μπεν Χουσιήλ. 

Το σώμα αυτό ήταν υπό την γενική διοίκηση του Πέρση στρατηγού Σαχρβαράζ, και αριθμούσε 20.000 άνδρες. Οι Εβραίοι ήταν πεπεισμένοι πως με την τελική νίκη των Περσών θα σχημάτιζαν εκ νέου, αυτόνομο κράτος στην Ιερουσαλήμ.

Οι Εβραίοι καίγονται στα καζάνια της Κόλασης…

Το 613, λοιπόν, ο Σαχρβαράζ και ο Νεεμίας κατέλαβαν την Δαμασκό,  και την Καισάρεια (της Παλαιστίνης). Το εβραϊκό στοιχείο της περιοχής αναθάρρησε από τους αιώνες Χριστιανικής καταπίεσης, και με την υποστήριξη των Εβραιοπερσικών δυνάμεων άρχισε τους διωγμούς των Χριστιανών. Ακόμη, ένα συντεταγμένο στρατιωτικό σώμα ντόπιων Εβραίων υπό τον Βενιαμίν της Τιβεριάδας που το χρηματοδοτούσε με τον πλούτο του, ενώθηκε με το σώμα των Σαχραβάζ και Νεεμία.

Οι Χριστιανοί που διασώθηκαν κλείστηκαν στην Ιερουσαλήμ η οποία πολιορκήθηκε. Ο  Πατριάρχης Ιεροσολύμων Ζαχαρίας, βλέποντας το άνισο του αγώνα πρότεινε την ειρηνική παράδοση της πόλης για να αποφύγει την αιματοχυσία. Οι κάτοικοι έδωσαν πλούσια δώρα στον Σαχραβάζ με αντάλλαγμα την τοποθέτηση ενός μετριοπαθή Πέρση διοικητή.

 

Οι Πέρσες, όμως είχαν ήδη υποσχεθεί την διοίκηση της πόλης στους Εβραίους. Ο Νεεμίας Μπεν Χουσιήλ έγινε ο νέος διοικητής της πόλης.

Αμέσως ξεκίνησε την ανέγερση του νέου Ναού του Σολομώντα και άρχισε να εγκαθιδρύει Ιουδαϊκό ιερατείο στην Ιερουσαλήμ. Οι Χριστιανοί κάτοικοι τρομοκρατήθηκαν βλέποντας πως δεν ήταν το Περσικό, αλλά ένα Ιουδαϊκό κράτος που θα τους κυβερνούσε στο εξής και εξεγέρθηκαν.

Η Περσική και εβραϊκή φρουρά εξοντώθηκαν, και η πόλη πολιορκήθηκε εκ νέου από τις Ιουδαιοπερσικές δυνάμεις, που είχαν μάλιστα ενισχυθεί από Άραβες νομάδες. Οι πολιορκημένοι δεν είχαν ελπίδα βοήθειας από την αυτοκρατορία. Ο στρατηγός Νικήτας ήταν οχυρωμένος στο Σινά περιμένοντας περσική επίθεση, ενώ ο Ηράκλειος δεν είχε ακόμα ανασυντάξει τις δυνάμεις του για την αντεπίθεση που ως γνωστόν, μερικά χρόνια αργότερα σάρωσε το Περσικό κράτος. Ακόμα, η Περσία φαίνονταν πως είχε το πάνω χέρι.

Τα τείχη της Ιερουσαλήμ ήταν ισχυρά. Μια έφοδος δεν ήταν εύκολο να επιτύχει, και οι Πέρσες άρχισαν να ανοίγουν λαγούμια για να υπονομεύσουν τα τείχη. Οι πολιορκημένοι αντέδρασαν με δικά τους λαγούμια, και οι συγκρούσεις εκεί ήταν φονικές.

Τελικά, την 21η μέρα της πολιορκίας, το 614, τα Περσικά λαγούμια και οι πολιορκητικές μηχανές, άνοιξαν διόδους στα τείχη. (όταν έφταναν στα θεμέλια τα υποστήριζαν με ξύλα τα οποία έκαιγαν την κατάλληλη στιγμή ώστε να καταρρεύσουν τα τείχη)

Ο Ιουδαιοπερσικός στρατός ξεχύθηκε στην πόλη σκορπώντας όλεθρο. Οι Χριστιανοί έφταναν στο σημείο να αυτοκτονούν για να μην πέσουν στα χέρια των εξαγριωμένων Εβραίων. Οι Πέρσες άφησαν τους Εβραίους να βγάλουν το άχτι τους πάνω στους Χριστιανούς για τρεις μέρες.

Αναφέρονται, ίσως κάπως υπερβολικά, γύρω στους 60.000 νεκροί και 35.000 αιχμάλωτοι. Είναι σίγουρο πάντως, πως οι απώλειες ήταν τρομερές.

Ο Πατριάρχης Ζαχαρίας, μαζί με πολλούς άλλους, συνελήφθη, βασανίστηκε, και αποκάλυψε την κρυψώνα του Τίμιου Σταυρού που έγινε περσική λεία. Οι Εβραίοι άρχισαν Εθνική Εκκαθάριση σε όλη την περιοχή, πασχίζοντας να βάλουν βάσεις για το νέο τους κράτος.

Το Βυζάντιο και η Δύση συγκλονίστηκαν από τα γεγονότα αυτά  και απάντησαν με την σειρά τους με νέους διωγμούς Εβραίων, ενώ οι Πέρσες προέλαυναν πλέον στην Αίγυπτο, την οποία κατάκτησαν το 616. Ήταν η χειρότερη ώρα του Βυζαντίου.

Στο μεταξύ ο βασιλιάς Χοσρόης αποφάσισε πως είχε αφήσει αρκετά τους Εβραίους να «παίξουν» και διέταξε την απελευθέρωση των χριστιανών αιχμαλώτων. Επανέφερε στη θέση τους δε, όλους τους χριστιανούς αξιωματούχους και διέταξε την απομάκρυνση του Εβραϊκού στρατού από την Ιερουσαλήμ.

Οι Χριστιανοί τους επιτέθηκαν αμέσως και σκότωσαν μάλιστα και τον ηγέτη τους, τον Νεεμία. Οι Εβραίοι  είπαν πως την δολοφονία οργάνωσαν οι Πέρσες.

Ο Χοσρόης δεν καθυστέρησε τότε… Απομάκρυνε τους πολλούς Εβραίους από την Παλαιστίνη και πούλησε σκλάβο τον ίδιο τον αδελφό του Νεεμία, τον Σαλούμ.

Αργότερα, διόρισε κυβερνήτη της Ιερουσαλήμ τον χριστιανό ιερέα Μόδεστο και απαγόρευσε στους Εβραίους να ζυγώνουν την Ιερουσαλήμ σε ακτίνα πέντε χιλιομέτρων.

Το Βυζάντιο θα ήθελε άλλη μια δεκαετία για να οργανώσει την αντεπίθεσή του. Το Εβραϊκό μεσαιωνικό κράτος της Παλαιστίνης είχε όμως χαθεί πολύ νωρίτερα, και αναρωτιόμαστε αν η φευγαλέα του εμφάνιση ήταν αυτή που γαλβάνισε τους Βυζαντινούς ώστε να αντεπιτεθούν…

Από την άλλη, αυτή η σύντομη αναλαμπή της εβραϊκής δόξας έδωσε φρούδες ελπίδες στους Εβραίους της διασποράς… Για καλό ή για κακό…

Δημήτρης Σκουρτέλης

Βιβλιογραφία:

Βίβλος

 

Ευάγγελου Καράτση

«Ο Ηράκλειος και η εξέγερση των Ιουδαίων»

Δες και εδώ:

ΟΙ ΧΑΖΑΡΟΙ -ΤΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Απο ‘Τα ακριτικά έπη- διάφορα

NEWS : ‘LEONDIA’ 2014 the first competition games of Historical European Martial Arts completed at the sports facilities of the Peace and Friendship stadium at Piraeus from the Academy of Historical European Martial Arts.


The first competition games of Historical European Martial Arts completed at the sports facilities of the Peace and Friendship stadium at Piraeus in Greece.


The fencers duel with long swords, and the referees follows the rules of duels of the Meyer Frei Fecther Guild.
The duelists were from the two clubs of the Academy of Historical European Martial Arts.

The first position took George E. Georgas, the second position took Odysseus Pasipoularidis and the third position took Constantine Kavvadias.

The competitions also watch with interesting visitors from North Greece and from the near islands.

Thank you for your support.

 

Οι θέσεις Φυλάξης της Γερμανικής σπαθασκίας, από τον Joachim Meyer . Εδώ φαίνονται οι τέσσερεις βασικές μαζί με τις -δευτερεύουσες θέσεις φυλάξεως από τον Joachim Meyer ο οποίος ήταν δάσκαλος οπλομαχίας.